KOD im. Władysława Bartoszewskiego

W krajach demokratycznych suwerenem są wszyscy obywatele. Chociaż bezpośrednia władza sprawowana jest zwykle przez przedstawicieli, to jednak każda poszczególna jednostka w pewien sposób uczestniczy w rządzeniu, np. sama podejmuje decyzję, na kogo zagłosować w wyborach. Współcześnie coraz częściej zdarza się jednak, że decyzje jednostek są kształtowane przez media. Warto więc zastanowić się nad działaniem mediów w krajach demokratycznych i niedemokratycznych.

Trudno wyobrazić sobie współczesny świat, nowoczesne państwo bez rozbudowanego systemu medialnego. Po pierwsze – media powinny dostarczać rzetelnych, pełnych i wiarygodnych informacji o bieżących wydarzeniach. Po drugie – mają one stanowić forum wymiany opinii, jednocześnie ukazując reprezentatywny obraz grup działających w społeczeństwie. Media mają tworzyć wolny rynek idei, w ramach którego prowadzona będzie wymiana poglądów, dyskusja nad problemami pozwalająca efektywnie rozwijać się demokratycznemu społeczeństwu.

Media w demokracji często ujmowane są także jako pewien stróż demokracji – tzw. pies łańcuchowy demokracji. W przypadku naruszania demokratycznego porządku lub łamania prawa media powinny nagłaśniać te sprawy, uświadamiać opinii publicznej występowanie negatywnych zjawisk w kraju i społeczeństwie.

Wspomniane funkcje mediów w systemie demokratycznym akcentują ich pozytywną rolę. Zdarza się jednak często, że działanie mediów masowych nie służy dobru społeczeństwa i systemu demokratycznego. Zdarza się, że media zamiast kształtować opinie przekazując obiektywne informacje, często przekazują informacje przynoszące korzyści zleceniodawcom lub schlebiające mniej wymagającej części społeczności. Zamiast więc korzystnie wpływać na rozwój demokracji i świadomości społecznej, ograniczają ją i deformują.

Media masowe odgrywają bardzo istotną rolę, mającą jednak zarówno korzystne, jak i niekorzystne rezultaty. Media mogą pobudzać społeczeństwo, kształtować opinie, zachęcać ludzi do angażowania się w działania społeczne. Z drugiej jednak strony – mogą, przekazując nieprawdziwe (czasem tendencyjne) informacje czy zjawiska, przynosić negatywne skutki dla społeczeństwa czy ustroju demokratycznego.

W demokracji istotne jest, by media nie dały się zmanipulować żadnej opcji politycznej lub kręgom biznesowym oraz, świadome własnej siły, z własnej woli poddały się pewnym rygorom odpowiedzialności wobec wartości przekazywanych społeczeństwu.

Funkcje mediów w państwach demokratycznych

Ważną rolę w państwie demokratycznym media odgrywają w zakresie nieformalnej kontroli społecznej. Funkcja kontrolna polega na śledzeniu poczynań władz, instytucji i osób publicznych pełniących odpowiedzialne funkcje. Śledząc ich poczynania dziennikarze mogą zapobiegać nadużyciom. Warto w tym miejscu również wspomnieć o funkcji integracyjnej mediów. Środki masowego przekazu uczestniczyły w procesie jednoczenia się zarówno małych społeczności, jak i całych narodów.

Media jako czwarta władza

Genezę pojęcia „czwarta władza” należy wywodzić z Monteskiuszowego trójpodziału władzy – na władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Uprawnienia tej czwartej, nieformalnej władzy zależą od reżimu politycznego. Kontrolowanie przedstawicieli władzy publicznej i ujawnienie skandalicznych informacji związanych z daną osobą lub grupą społeczną, jaką na przykład jest partia polityczna, może doprowadzić do spadku jej prestiżu i znaczenia w społeczeństwie. Z tych powodów media są określane mianem czwartej władzy i muszą się z nią przede wszystkim liczyć politycy. Warunkiem utrzymania przez media takiej pozycji jest ich niezależność. Znaczenie mediów jest bowiem tak ogromne, że często są one celem nacisków i formą manipulacji opinią publiczną.

Funkcje mediów w państwach niedemokratycznych

Rola mediów w państwach niedemokratycznych jest poważnie ograniczona. Oczywiście możemy mówić o funkcji  informacyjnej, rekreacyjnej, edukacyjnej oraz kulturotwórczej, ale w każdym przypadku media są kontrolowane przez organy władzy państwowej. W związku z monopolem państwa na środki masowego przekazu, nie ma mowy w takich ustrojach o niezależności mediów, a co za tym idzie – o wypełnianiu przez nie funkcji kontrolnej wobec ludzi sprawujących władzę. Głównym zadaniem mediów w takich krajach jest kształtowanie opinii publicznej poprzez przekazywanie oficjalnej ideologii obowiązującej w państwie. Wykreowany w ten sposób świat niewiele ma wspólnego z rzeczywistością, lecz ludzie postrzegają go jako prawdziwy, ponieważ są odcięci przez władzę od innych informacji. Takie wykorzystanie mediów ogranicza ich rolę przede wszystkim do funkcji propagandowej, która w wielu przypadkach odnosi pożądane przez władze skutki. Konsekwencją takiej sytuacji jest przeważnie mała wiarygodność mediów.

Funkcje mediów – PODSUMOWANIE

Media w państwie demokratycznym spełniają wiele funkcji: informacyjną, opiniotwórczą, rekreacyjną, edukacyjną, kulturotwórczą, kontrolną i integracyjną.

Media w państwie niedemokratycznym znajdują się na usługach aparatu władzy i pełnią przede wszystkim funkcję propagandową.

Barbara Filipczuk

Obywatelska Kontrola Wyborów
Wypełnij formularz zgłoszeniowy online i obserwuj przebieg wyborów tam, gdzie mieszkasz. Demokracja jest silna Twoim zaangażowaniem. Nie czekaj.


Projekt ustawy
o fladze Unii Europejskiej

Chcesz wywrzeć większy nacisk na Sejm? Podpisz się odręcznie pod projektem ustawy o fladze Unii Europejskiej!


Pocztówka do premiera

Fanpage społecznościowy
Więcej na ten temat

 

kodziarnia

wre 

koduj24.pl

Dekoder Biuletyn KOD

 

Początek strony